GENEL HÜKÜMLER

Amaç

Madde 1-Tedavi, teşhis ve bilimsel amaçlarla organ ve doku alınması ,saklanması,aşılanması ve nakli bu kanun hükümlerine tabidir.

Kapsam

Madde 2 - Bu kanunda sözü edilen organ ve doku deyiminden, insan organizmasını oluşturan her türlü organ ve doku ile bunların parçaları anlaşılır.
Oto-greftler, saç ve deri alınması, aşılanması ve nakli ile kan transfüzyonu bu kanun hükümlerine tabi olmayıp, yürülükte bulunan sağlık yasaları, tüzükleri, yönetmelikleri ve tıbbi deontoloji kuralları çerçevesinde gerçekleştirilir.

Madde 3- Bir beden veya başkaca çıkar karşılığı, organ ve doku alınması ve satılması yasaktır.

Madde 4- Bilimsel, istatistiki ve haber niteliğindeki bilgi dağıtımı halleriayrık olmak üzere , organ ve doku alınması ve verilmesine ilişkin her türlü reklam yasaktır.
 

                                               II.BÖLÜM
 

YAŞAYAN KİŞİLERDEN ORGAN VE DOKU ALINMASI :

Yaş ve Nitelik :

Madde 5 - Onsekiz yaşını doldurmamış ve mümeyyiz olmayan kişilerden organ ve doku alınması yasaktır.

Muvafakat :

Madde 6 - Onsekiz yaşını doldurmuş ve mümeyyiz olan bir kişiden organ ve doku alınbilmesi için vericinin en az iki tanık huzurunda açık , bilinçli ve tesirden uzak olarak önceden verilmiş yazılı ve imzalı veya en az iki tanık önünde sözlü olarak beyan edip imzaladığı tutanağın bir hekim tarafından onaylanması zorunludur.

Bilgi Verme ve Araştırma Yükümlülüğü :

Madde 7 - Organ ve doku alacak hekimler :
A ) Vericiye , uygun bir biçimde ve ayrıntıda organ ve doku alınmasının yaratabileceği tehlikeler ile, bunun tıbbi,psikolojik, ailevi ve sosyal sonuçları hakkında bilgi vermek;
B ) Organ ve doku verenin alıcıya sağlıyacağı yararlar hakkında vericiyi aydınlatmak;
C ) Akli ve ruhi durumu itibarı ile kendiliğinden karar verebilecek durumda olmayan kişilerin vermek istedikleri organ ve dokuları almayı reddetmek ;
D ) Vericinin evli olması halinde birlikte yaşadığı eşinin, vericinin organ ve doku verme kararından haberi olup olmadığını araştırıp öğrenmek ve öğrendiğini bir tutanakla tesbit etmek;
E) Bedel veya başkaca çıkar karşılığı veya insancıl amaca uymayan bir düşünce ile verilmek istenen organ ve dokularınn alınmasını reddetmek;
F) Kan veya sıhri hısımlık veya yakın kişisel ilişkilerin mevcut olduğu durumlar aykırı olmak üzere alıcının  ve vericinin isimlerini açıklamamak;
zorundadırlar.

Alınamayacak Organ ve Dokular

Madde 8- Vericinin yaşamını mutlak surette sona erdirecek veya tehlikeye sokacak olan organ ve dokuların alınması yasaktır.

Tahlil ve İnceleme Yapma Zorunluluğu

Madde 9- Organ ve doku alınması, aşılanması ve naklinden önce verici ve alıcının yaşamı ve sağlığı için sözkonusu olabilecek tehlikeleri azaltmak amacıyla gerekli tıbbi inceleme ve tahlillerin yapılması ve sonucunun bir olurluluk raporu ile saptanması zorunludur.

Organ ve Doku Almaya, Saklamaya, Aşılamaya ve Nakline Yetkili Sağlık Kurumları

Madde 10- Organ ve doku alınması, saklnması, aşılanması ve naklinin bu işler için gerekli uzman personele, araç ve gerece sahip sağlık kurumlarınca yapılması zorunludur.
 

ÖLÜDEN ORGAN VE DOKU ALINMASI

Ölüm Halinin Saptanması

Madde 11- Bu kanunun uygulanması ile ilgili olarak tıbbi ölüm hali, bilimin ülkede ulaştığı düzeydeki kuralları ve yöntemleri uygulamak suretiyle biri kardiyolog, biri nörolog, biri nöroşirüjiyen ve biri de anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanından oluşan dört kişilik hekimler kurulunca oy birliği ile saptanır.

Hekimlere İlişkin Yasak İşlemler

Madde 12 - Alıcının müdavi hekimi ile organ ve doku alınması ,saklanması,aşılanması ve naklini gerçekleştirecek olan hekimlerin, ölüm halin saptayacak olan hekimler kurulunda yer almaları yasaktır.

Tutanak Düzenleme

Madde 13 - 11. maddeye göre ölüm halini saptayan hekimlerin ölüm tarihini, saatini ve ölüm halinin nasıl saptandığını gösteren ve imzalarını taşıyan bir tutanak düzenleyip, organ ve dokunun alındığı sağlık kurumuna vermek zorundadırlar.Bu tutanak ve ekleri ilgili sağlık kurumunda on yıl süre ile saklanır.

Ölüden Organ ve Doku Alma Koşulu ve Cesetlerin Bilimsel Araştırma İçin Muhafazası
( 21.1.1982 gün ve 2594 sayılı kanunun 1. maddesiyle değiştirilmiş matlab )

Madde 14 - Bir kimse sağlığında vücudunun tamamını veya dokularını, tedavi,teşhis ve bilimsel amaçlar için bıraktığını resmi veya yazılı bir vasiyetle belirtmemiş veya bu konudaki isteğini iki tanık huzurunda açıklamamış ise sırayla eşi, reşit çocukları,ana veya babası veya kardeşlerinden birisinin; bunlar yoksa yanında bulunan herhangi bir yakınının muvafaktıyla ölüden organ ve doku alınbilir.
Aksine bir vasiyet veya beyan yoksa, kornea gibi ceset üzerinde bir değişiklik yapmayandokular alınabilir.
ölü,sağlığında kendisindenölümünden sonra organ veya doku alınmasına karşı olduğunu belirtmişse organ ve doku alınamaz.

( 21.1.1982 gün ve 2594 sayılı kanunun 1.maddesiyle değişik dördüncü ve eklenen beşinci fıkra )

Kaza veya doğal afetler sonucu vücudun uğradığı ağır harabiyet nedeniyle yaşamı sona ermiş olan bir kişinin yanında yukarıda sayılan kimseleri yok ise, sağlam doku ve organları, tıbbi ölüm halinin alınacak orgalara bağlı olmadığı 11. maddede belirlenen hekimler kurulunun raporuyla belgelenmek kaydıyla,yaşamı organve doku nakline bağlı olan kişilere ve naklinde ivedilik ve tıbbi zorunluluk bulunan durumlarda vasiyet ve rıza aranmaksızın ırgan ve doku nakli yapılabilir.Bu hallerde, adli otopsi,bu işlemler tamamlandıktan sonra yapılır ve hekimler kurulunun raporu adli muayene ve otopsi,bu işlemler tamamlandıktan sonra yapılır ve hekimler kurulunun raporu adli muayene ve otopsin tutanağına geçilir ve verakına eklenir.
Ayrıca vücudunu ölümünden sonra inceleme ve araştırma faaliyetlerinde faydalanılmak üzere vasiyet edenlerle yataklı tedavi kurumlarındaölen veya bunların morglarına getirilen ve kimsenin sahip çıkmadığı ve adli kovuşturma ile ilgisi olmayancesetler aksine bir vasiyet olmadığı taktirde altı aya kadarmuhafaza edilmek ve bilimsel araştırma için kullanılmak üzere ilgili yüksek öğretim kurumlarına verebilirlerBu cesetlerin defin hususu dahil tabi olacakları işlemler Adalet,İçişleri,Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlıklarınca bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren 3 ay içinde çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
 

CEZA HÜKÜMLERİ

Yasak Eylemler

Madde 15 - Bu kanuna aykırı şekilde organ ve doku alan,saklayan,aşılayan ve nakledenlerle  bunların alım ve satımını yapanlar , alım ve satımına aracılık edenler veya bunun komisyonculuğunu yapanlar hakkında,fiil daha ağır bir cezayı gerektirmediği taktirde iki yıldan dört yıla kadar hapis ve 50.000 liradan 100.000 liraya kadar ağır para cezasına(*) hükmolunur.

Madde 16 - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 17 - Bu Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.

(*) Bu maddede yazılı para cezası 5435 sayılı ve onu değiştiren 2790 sayılı Kanunla üç katına çıkarılmıştır.